naaldboom met rozerode 'bessen'

(Deze zaadrokken, of 'arillussen', zijn eigenlijk zachte kegels, nepvruchten dus.) Donkergroen glanzende, omlaaggebogen platte naalden die ook 's winters blijven zitten. Schors met dunne schubben.

taxus,   ijf   of   venijnboom
(Taxus baccata)

Hij is geliefd op kerkhoven, zeker in Engeland en Noordwest-Frankrijk. Waarom? Is het de donkere somberte van deze bomen? Of de dodelijke giftigheid van de zaden en de naalden?

Of is het de onsterfelijkheid? Men zegt dat ze 4000 jaar oud kunnen worden. Veel franse ijven dragen de naam 'ifs millenaires'. Zo staat op een oude ansichtkaart 'Ifs datant de Jules César'. Maar de oudjes zijn moeilijk te dateren: ze omhullen altijd een enorme holte, zodat er geen jaarringen te tellen zijn. De echte leeftijd van deze monumentale ijven ligt vaak ergens rond de 800 jaar. Even oud als de kerken waar ze eeuwen geleden naast gezet zijn. Toch ook al zeeeer respectabel.
Jammer dat wij de taxus 'taxus' noemen, want 'venijnboom' is een prachtige nederlandse naam. 'Taxus' komt trouwens van het Griekse 'toxo', boog. Taxushout is namelijk zeer geschikt om handbogen van te maken, uit één stuk, met spinthout aan de buitenkant voor de trek- en kernhout aan de binnenkant voor de drukbelasting.

Dan nog het woord 'toxisch', dat betekent dus eigenlijk 'giftig als een taxus'. Dat gif zit overal in de boom, maar vooral in de zaden. Echter niet in de zaadrokken, een lekker hapje voor de vogels. Maar al die giftigheid van de taxus heeft gelukkig toch ook nog zijn nut, te weten als grondstof voor medicijnen.
De venijnboom is tweehuizig: een boom bevat òf alleen mannelijke òf alleen vrouwelijke bloemen. Daarom staan er voor een kerk vaak twee exemplaren. Maar bij uitzondereing komt geslachtsomkering voor, soms beperkt tot een deel van de boom. Ik ben een leek, maar ik ben ervan overtuigd dat de venijnboom die ik op de korrel heb in het Delftse arboretum zo'n omkeerboom is. Ik vond namelijk aan verschillende takken van dezelfde boom mannetjes en vrouwtjes (begin 2020). Nu hoop ik dat ik in het najaar, na de rijpingstijd van 6 tot 9 maanden, ook eindelijk die mooie rooie nepvruchten kan vinden.

Zie ook een lezenswaardig en leerzaam artikel op de site van Boomzorg.


w=1

w=2

w=3

w=4

w=5